Uw winkelwagen is leeg
Gratis verzending bij bestellingen vanaf €60!
Gratis verzending bij bestellingen vanaf €60!
Bergmaca / Peruaanse tuinkers (Lepidium meyenii Walp.), ook bekend als Peruaanse ginseng, is een tweejarige plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae), afkomstig uit de hooggelegen gebieden van de centrale Andes, vooral uit de Peruaanse provincie Junín, waar zij op 3500–4500 m boven zeeniveau groeit. Onder extreme klimatologische omstandigheden met intense UV-straling, veelvuldige vorst en harde wind heeft maca zich ontwikkeld tot een zeer weerbaar en aanpasbaar gewas met een aanzienlijke voedingskundige en biologische waarde (Huarancca Reyes et al., 2020). Het economisch gebruikte deel is het verdikte, vlezige hypocotyl (de wortel), dat qua vorm op een radijs lijkt en in verschillende kleurvarianten voorkomt — van wit en geel tot paars of zwart. Aangenomen wordt dat de kleur van de wortel samenhangt met verschillen in chemische samenstelling en biologische activiteit (Meissner et al., 2017). Traditioneel werd maca voornamelijk geconsumeerd als gedroogde en gekookte wortel, waarvan pap (mazamorra de maca), ovenschotels of een gefermenteerde drank (maca chicha) werden gemaakt. Verse maca werd op een vergelijkbare manier als aardappelen gekookt (Ochoa, 2001). De inheemse bevolking van de Andes gebruikte maca niet alleen als basisvoedingsmiddel, maar ook als een waardevol handelsproduct dat werd geruild tegen andere goederen uit lagergelegen gebieden. Historische bronnen uit de 17e eeuw beschrijven het gebruik ervan om de vruchtbaarheid bij mensen en landbouwhuisdieren te bevorderen en als versterkend middel, vooral voor vrouwen na de menopauze (Mujica et al., 2025). Hoewel maca tegenwoordig vaak als afrodisiacum wordt aangeduid, bestond de belangrijkste traditionele functie uit het ondersteunen van vitaliteit, lichamelijk uithoudingsvermogen en stressbestendigheid (Ulloa del Carpio et al., 2024). De macaconsumptie onder de inheemse bevolking bedroeg vaak meer dan 100 g per dag. De plant werd echter altijd vóór consumptie verhit, omdat de rauwe wortel als ongeschikt of zelfs giftig voor de menselijke gezondheid werd beschouwd (Gonzales et al., 2009).
De chemische samenstelling is sterk variabel en wordt beïnvloed door talrijke factoren, waaronder het genotype, de bodem- en klimaatomstandigheden, de hoogte, het land van herkomst en de verwerkingsmethode van de grondstof (Clément et al., 2010; Li et al., 2025). Het belangrijkste bestanddeel van de gedroogde hypocotylwortel zijn koolhydraten (59–75%), die zorgen voor een hoge energiewaarde. Verder bevat deze 10–16% eiwitten met een hoog aandeel essentiële aminozuren, ongeveer 8–8,5% vezels en circa 2,2% lipiden, waarvan het vetzuurprofiel voornamelijk palmitinezuur, linolzuur en oliezuur omvat (Malík and Tlustoš, 2023). De wortel is ook rijk aan B-vitaminen, vitamine C en E en minerale elementen zoals ijzer, calcium, koper, zink, fosfor, kalium en jodium. De geografische herkomst beïnvloedt de samenstelling: Peruaanse monsters vertonen bijvoorbeeld hogere zinkgehalten, terwijl Chinese monsters meer koper en natrium bevatten (Chen et al., 2017). Monsters uit hoger gelegen gebieden hebben doorgaans een verhoogd fosforgehalte (Ulloa del Carpio et al., 2024). Naast de basisvoedingsstoffen bevat maca talrijke unieke secundaire metabolieten. Tot de belangrijkste behoren glucosinolaten, met name glucotropaeoline, glucolimnanthine, benzylglucosinolaat en p-methoxybenzylglucosinolaat, die verantwoordelijk zijn voor de kenmerkende smaak en bepaalde biologische effecten (Chen et al., 2021). Specifiek voor maca zijn macaenen en macamiden: macaenen zijn onverzadigde vetzuurderivaten, terwijl macamiden, bijvoorbeeld N-benzylhexadecanamide, ook bekend als macamide 1 of macamide B, hun amidevormen zijn (Afb. 1). Deze stoffen ontstaan waarschijnlijk door de omzetting van lipide- en alkaloïdeprecursoren en dienen als chemotaxonomische markers van de soort (Ulloa del Carpio et al., 2024). In deze biosynthetische route spelen ook alkaloïde hydantoïnederivaten, de zogenoemde macahydantoïnen, een belangrijke rol. Hieronder vallen ook 2-thiohydantoïnestructuren (macathiohydantoïnen) en andere verbindingen, zoals meyeniihydantoïnen. Deze hydantoïnederivaten worden beschouwd als mogelijke precursoren van de hierboven genoemde macamiden en macaenen en kunnen een eigen biologische activiteit hebben (Minich et al., 2024). Andere bioactieve bestanddelen zijn sterolen, zoals stigmasterol en β-sitosterol, flavonoïden, alkaloïden (waaronder lepidilinen, macaridinen en macapyrrolinen), polyfenolen, vrije vetzuren en complexe polysachariden (Chen et al., 2021). Polysacharidefracties die uit de bladeren en wortels worden geëxtraheerd, vertonen een aanzienlijke antioxidatieve capaciteit en kunnen vrije radicalen, zoals DPPH-, superoxide- en hydroxylradicalen, neutraliseren. Ook kunnen zij de niet-specifieke immuunrespons stimuleren door macrofagen te activeren (Li et al., 2017; Wu et al., 2024). Macamiden en macaenen kunnen inwerken op het centrale zenuwstelsel en bijdragen aan de noötrope en adaptogene effecten van maca, onder meer door beïnvloeding van het endocannabinoïdesysteem (Ulloa del Carpio et al., 2024). Multivariate analyses van macamonsters uit verschillende locaties bevestigden aanzienlijke verschillen in het gehalte aan deze bioactieve stoffen, niet alleen tussen landen, bijvoorbeeld Peru en China, maar ook tussen afzonderlijke ecotypen. Dit onderstreept het belang van standaardisatie bij de productie van voedingssupplementen (Chen et al., 2017).
Afbeelding 1. Bergmaca en haar kenmerkende secundaire metabolieten.
Maca is een traditioneel adaptogeen plantaardig product dat dankzij zijn complexe spectrum aan bioactieve stoffen een breed scala aan farmacologische effecten vertoont, waaronder neuroprotectieve (Pino-Figueroa et al., 2010), noötrope (Malík and Tlustoš, 2023), antioxidatieve (Alarcón Yaquetto et al., 2021), ontstekingsremmende (Purnomo et al., 2021), hepatoprotectieve (Zhang et al., 2017), antitumorale (Fu et al., 2021) en endocriene activiteiten (Ulloa del Carpio et al., 2024). De neuroprotectieve effecten van maca worden in verband gebracht met de activering van autofagie, verbetering van de mitochondriale functie en ondersteuning van neurogenese en synaptische plasticiteit. Dit draagt bij aan het potentieel om cognitieve functies, het geheugen en de motorische coördinatie te verbeteren, zoals is beschreven in preklinische modellen en klinische studies (Malík and Tlustoš, 2023; Pino-Figueroa et al., 2010). Een belangrijke rol speelt hierbij de modulatie van neuro-inflammatie door remming van pro-inflammatoire cytokinen, met name tumornecrosefactor alfa (TNF-α) en interleukine 6 (IL-6), en de activering van antioxidatieve enzymen zoals superoxidedismutase en glutathionperoxidase, die oxidatieve stress en lipideperoxidatie verminderen. De ontstekingsremmende werking wordt verder ondersteund door het vermogen om de signalering van nucleaire factor kappa B (NF-κB) te moduleren. Dit is een transcriptiefactor die de genexpressie van ontstekingsmediatoren reguleert (Purnomo et al., 2021; Yu et al., 2020; Yu et al., 2021). De hepatoprotectieve effecten houden verband met de bescherming van levercellen tegen toxische schade en de ondersteuning van ontgiftingsenzymen (Zhang et al., 2017). Antikankeractiviteiten zijn aangetoond in verschillende in vitro-studies, waarin extracten of geïsoleerde verbindingen cytotoxische effecten vertoonden op uiteenlopende tumorcellijnen, waaronder long-, lever- en borstkanker, en tegelijkertijd de doeltreffendheid van immunotherapie verhoogden (Fu et al., 2021; Kasprzak et al., 2024). Op het gebied van reproductieve gezondheid ondersteunt maca de spermatogenese, verbetert het de spermakwaliteit en verhoogt het de lichaamseigen testosteronproductie. Bij vrouwen draagt het bij aan het verlichten van menopauzeklachten en het reguleren van de hormonale balans (Bower-Cargill et al., 2022). Maca verbetert de fysieke prestaties, vooral bij sporters. Studies hebben een toename van de maximale zuurstofopname (VO2max) vastgesteld, oftewel de maximale hoeveelheid zuurstof die het lichaam tijdens intensieve inspanning kan gebruiken, evenals een afname van de tijd die nodig is om een duurloop te voltooien (Huerta Ojeda et al., 2025; Liu et al., 2024). Verder worden positieve effecten op stofwisselingsprocessen genoemd, waaronder antidiabetische en lipidenverlagende effecten, en het vermogen om de spijsvertering en darmflora te ondersteunen (Ulloa del Carpio et al., 2024).
Op basis van de beschikbare preklinische en klinische gegevens kan L. meyenii worden beschouwd als een plant met een gunstig veiligheidsprofiel. Volgens de voorlopige beoordeling van de United States Pharmacopeia (USP) uit 2009, bijgewerkt in 2017, zijn bij het gebruik van algemeen verkrijgbare vormen, zoals wortelpoeder, gegelatiniseerd poeder en gestandaardiseerd droog extract, geen ernstige bijwerkingen vastgesteld (Minich et al., 2024). Bij extracten die met niet-traditionele technologieën worden bereid, bijvoorbeeld hydroalcoholische extractie, bestaat echter een theoretisch risico op de aanwezigheid van stoffen die geen deel uitmaken van het traditioneel geconsumeerde spectrum van fytonutriënten en die een ander farmacokinetisch en toxicologisch profiel kunnen hebben. Daarom wordt bijzondere aandacht besteed aan producten met geïsoleerde of geconcentreerde bioactieve bestanddelen, zoals macamiden, glucosinolaten en aminozuren, waarvan de effecten en biologische beschikbaarheid aanzienlijk kunnen verschillen van die van de volledige plantaardige matrix (Ulloa del Carpio et al., 2024). De optimale dosering van maca voor menselijk gebruik is nog niet eenduidig vastgesteld. In interventiestudies bij mensen was een dagelijkse dosis van 1,5–3 g gedroogde wortel werkzaam en goed verdraagbaar (Malík and Tlustoš, 2023). In preklinische experimenten vertoonden verschillende maca-extracten een lage acute toxiciteit. De mediane letale dosis (LD50) bij orale toediening bedroeg bijvoorbeeld 17 g/kg lichaamsgewicht bij ratten en meer dan 15 g/kg bij muizen (Chen et al., 2021). In vitro-tests toonden eveneens minimale cytotoxiciteit aan: waterige en methanolextracten vertoonden bijvoorbeeld geen toxische effecten op hepatocyten bij concentraties tot 10 mg/ml (Loba-Pasternak et al., 2025; Valentová et al., 2006). Langdurige toediening van extracten aan dieren, bijvoorbeeld 1 g/kg/dag gedurende 90 dagen, leidde niet tot pathologische veranderingen in de lever of het zenuwstelsel (Ulloa del Carpio et al., 2024). Klinische studies bij mensen, gericht op dagelijkse orale toediening van 2–3 g poeder of extract gedurende 8–12 weken, toonden geen ernstige bijwerkingen aan (Gonzales-Arimborgo et al., 2016). In uitzonderlijke gevallen werden milde en tijdelijke symptomen waargenomen, zoals maag-darmklachten, hoofdpijn, prikkelbaarheid of een stijging van de activiteit van leverenzymen (aspartaataminotransferase, AST) en de diastolische bloeddruk (Ulloa del Carpio et al., 2024). Bij extreem hoge consumptie, bijvoorbeeld dagelijks 300 ml likeur met 50% ethanol en maca-extract gedurende 10 dagen, werd een geïsoleerd geval van leverschade beschreven. Dit houdt echter geen verband met gebruikelijke orale suppletie (Xiao et al., 2017). Ook een studie onder 600 personen uit de Peruaanse Andes was belangrijk: deze bevestigde dat er geen verschillen waren in klinische parameters, waaronder leverfunctie, nierfunctie en lipidenprofiel, tussen regelmatige en onregelmatige macaconsumenten (Ulloa del Carpio et al., 2024). Ondanks het gunstige veiligheidsprofiel bestaan er geïsoleerde casusbeschrijvingen die wijzen op mogelijke bijwerkingen, zoals een episode van vaginaal bloedverlies bij een jonge vrouw (Srikugan et al., 2011), een manische episode bij een man zonder psychiatrische voorgeschiedenis of een stijging van het ureumstikstofgehalte na toediening van hoge doses (Quandt and Puga, 2016; Ulloa del Carpio et al., 2024). De informatie over farmacokinetische interacties is zeer beperkt. Een recente overzichtsstudie identificeerde een mogelijke interactie tussen maca en het tetracyclische antidepressivum mianserine, waarschijnlijk door remming van het leverenzym cytochroom P450 3A4 (CYP3A4). Dit kan hebben geleid tot verhoogde plasmaconcentraties van het geneesmiddel en het ontstaan van bijwerkingen (Siwek et al., 2023). Uit het bovenstaande volgt dat het risico op bijwerkingen minimaal is bij gebruikelijke orale toepassing van gestandaardiseerde vormen van maca. Bij het gebruik van geconcentreerde extracten, vooral door personen met hormoongevoelige aandoeningen, zoals oestrogeenafhankelijke tumoren, of bij gelijktijdig gebruik van meerdere geneesmiddelen, is echter extra voorzichtigheid geboden en wordt overleg met een arts aanbevolen (Ulloa del Carpio et al., 2024).
Naast maca bestaan er talrijke andere plantaardige adaptogenen en functionele voedingsmiddelen met een vergelijkbaar toepassingsgebied. Tot de meest genoemde behoren ashwagandha (Withania somnifera),Aziatische ginseng (Panax ginseng), rozenwortel (Rhodiola rosea), Siberische ginseng (Eleutherococcus senticosus) en tribulus (Tribulus terrestris). Deze planten worden traditioneel gebruikt om de stressbestendigheid (Tóth-Mészáros et al., 2023), de lichamelijke en geestelijke prestaties en de reproductieve gezondheid te verbeteren (Manikyam, 2024; Smith et al., 2021), waarbij hun effecten in verschillende mate door wetenschappelijk onderzoek worden ondersteund. Op de markt voor voedingssupplementen worden ze vaak gecombineerd in complexe preparaten die bedoeld zijn om de vitaliteit en hormonale balans te ondersteunen. Maca komt in deze producten zowel afzonderlijk voor als in mengsels met andere actieve stoffen, zoals extracten van de hierboven genoemde planten, aminozuren, bijvoorbeeld L-arginine, of vitaminen (Hajdu et al., 2015). Volgens de database van Innova Markets Insights waren in 2023 wereldwijd meer dan 1400 producten met maca op de markt geregistreerd. In de Europese Unie worden traditionele vormen van maca, zoals poeder van gekookte wortel, beschouwd als gewone voedingsmiddelen, terwijl gezuiverde extracten onder de wetgeving voor zogenoemde nieuwe voedingsmiddelen (novel food) vallen en een afzonderlijke goedkeuring vereisen. Bij de beoordeling van deze preparaten is het daarom belangrijk onderscheid te maken tussen traditioneel gebruik en moderne concentraten, die zowel in werkzaamheid als in veiligheidsprofiel kunnen verschillen (Ulloa del Carpio et al., 2024).
Geschreven voor Kratom World door:
Ing. Matěj Malík, Ph.D.
Wetenschappelijk medewerker, postdoctoraal onderzoeker
Faculteit Agrobiologie, Voedsel- en Natuurlijke Hulpbronnen, Tsjechische Universiteit voor Levenswetenschappen Praag
Afdeling Agro-milieuchemie en Plantenvoeding
Referenties
Alarcón Yaquetto, D.E., Paz Aparicio, V.M., Gonzales, G.F., 2021. Chapter 49 - The antioxidant effect of Peruvian maca (Lepidium meyenii), In: Patel, V.B., Preedy, V.R. (Eds.), Toxicology. Academic Press, London, UK, pp. 519-525. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-819092-0.00050-9.
Bower-Cargill, C., Yarandi, N., Petróczi, A., 2022. A systematic review of the versatile effects of the Peruvian Maca Root (Lepidium meyenii) on sexual dysfunction, menopausal symptoms and related conditions. Phytomedicine Plus. 2, 100326. https://doi.org/10.1016/j.phyplu.2022.100326.
Clément, C., Diaz Grados, D.A., Avula, B., Khan, I.A., Mayer, A.C., Ponce Aguirre, D.D., Manrique, I., Kreuzer, M., 2010. Influence of colour type and previous cultivation on secondary metabolites in hypocotyls and leaves of maca (Lepidium meyenii Walpers). Journal of the Science of Food and Agriculture. 90, 861-869. https://doi.org/10.1002/jsfa.3896.
Fu, L., Wei, J., Gao, Y., Chen, R., 2021. Antioxidant and antitumoral activities of isolated macamide and macaene fractions from Lepidium meyenii (Maca). Talanta. 221, 121635. https://doi.org/10.1016/j.talanta.2020.121635.
Gonzales-Arimborgo, C., Yupanqui, I., Montero, E., Alarcón-Yaquetto, D.E., Zevallos-Concha, A., Caballero, L., Gasco, M., Zhao, J., Khan, I.A., Gonzales, G.F., 2016. Acceptability, Safety, and Efficacy of Oral Administration of Extracts of Black or Red Maca (Lepidium meyenii) in Adult Human Subjects: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Pharmaceuticals. 9, 49. https://doi.org/10.3390/ph9030049.
Gonzales, G.F., Gonzales, C., Gonzales-Castañeda, C., 2009. Lepidium meyenii (Maca): A Plant from the Highlands of Peru – from Tradition to Science. Forschende Komplementärmedizin / Research in Complementary Medicine. 16, 373-380. https://doi.org/10.1159/000264618.
Hajdu, Z., Lorántfy, L., Jedlinszki, N., Boros, K., Hohmann, J., Csupor, D., 2015. Quality control of maca-containing (Lepidium meyenii Walp.) dietary supplements. Acta Alimentaria. 44, 461-467. https://doi.org/10.1556/066.2015.44.0018.
Huarancca Reyes, T., Esparza, E., Crestani, G., Limonchi, F., Cruz, R., Salinas, N., Scartazza, A., Guglielminetti, L., Cosio, E., 2020. Physiological responses of maca (Lepidium meyenii Walp.) plants to UV radiation in its high-altitude mountain ecosystem. Scientific Reports. 10, 2654. https://doi.org/10.1038/s41598-020-59638-4.
Huerta Ojeda, Á., Rodríguez Rojas, J., Cancino-López, J., Barahona-Fuentes, G., Pavez, L., Yeomans-Cabrera, M.-M., Jorquera-Aguilera, C., 2025. Effects of Maca (Lepidium meyenii Walp.) on Physical Performance in Animals and Humans: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 17, 107. https://doi.org/10.3390/nu17010107.
Chen, L., Li, J., Fan, L., 2017. The Nutritional Composition of Maca in Hypocotyls (Lepidium meyeniiWalp.) Cultivated in Different Regions of China. Journal of Food Quality. 2017, 3749627. https://doi.org/10.1155/2017/3749627.
Chen, R., Wei, J., Gao, Y., 2021. A review of the study of active components and their pharmacology value in Lepidium meyenii (Maca). Phytotherapy Research. 35, 6706-6719. https://doi.org/10.1002/ptr.7257.
Kasprzak, D., Gaweł-Bęben, K., Kukula-Koch, W., Strzępek-Gomółka, M., Wawruszak, A., Woźniak, S., Chrzanowska, M., Czech, K., Borzyszkowska-Bukowska, J., Głowniak, K., Matosiuk, D., Orihuela-Campos, R.C., Jodłowska-Jędrych, B., Laskowski, T., Meissner, H.O., 2024. Lepidium peruvianum as a Source of Compounds with Anticancer and Cosmetic Applications. International Journal of Molecular Sciences. 25, 10816. https://doi.org/10.3390/ijms251910816.
Li, K., Chongbo, Z., Ming, D., Runxin, R., Maomao, F., Yaya, B., Jing, W., Qiao, Z., and Luan, F., 2025. Global Research Status of Maca (Lepidium MeyeniiWalp.): A Bibliometric Analysis of Hotspots, Bursts, and Trends. Drug Design, Development and Therapy. 19, 2329-2349. https://doi.org/10.2147/DDDT.S499849.
Li, S., Hao, L., Kang, Q., Cui, Y., Jiang, H., Liu, X., Lu, J., 2017. Purification, characterization and biological activities of a polysaccharide from Lepidium meyenii leaves. International Journal of Biological Macromolecules. 103, 1302-1310. https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2017.05.165.
Liu, M.-C., Weng, P.-W., Chien, Y.-H., Wu, M.-H., Hsu, W.-B., Chen, S.-W., Yang, M.-T., 2024. Effects of lepidium meyenii (Maca) extract supplementation on oxidative stress, muscle damage, and aerobic capacity after exhaustive endurance exercise. Isokinetics and Exercise Science. 32, 349-357. https://doi.org/10.3233/ies-240006.
Loba-Pasternak, W., Aksoy, M.O., Stuper-Szablewska, K., Szwajkowska-Michalek, L., Kolodziejski, P., Szczerbal, I., Nowacka-Woszuk, J., 2025. The Effects of Peruvian maca (Lepidium meyenii) Root Extract on In Vitro Cultured Porcine Fibroblasts and Adipocytes. Molecules. 30, 847. https://doi.org/10.3390/molecules30040847.
Malík, M., Tlustoš, P., 2023. Nootropic Herbs, Shrubs, and Trees as Potential Cognitive Enhancers. Plants. 12, 1364. https://doi.org/10.3390/plants12061364.
Manikyam, H.K., 2024. Chapter 11 Medicinal plants and alternative therapies for reproductive system health, In: Hammad, U., Abdur, R., Maria, D. (Eds.), Nutraceuticals. De Gruyter, Berlin, Boston, pp. 237-266. https://doi.org/10.1515/9783111317601-011.
Meissner, H.O., Mscisz, A., Baraniak, M., Piatkowska, E., Pisulewski, P., Mrozikiewicz, M., Bobkiewicz-Kozlowska, T., 2017. Peruvian Maca (Lepidium peruvianum)–III: The effects of cultivation altitude on phytochemical and genetic differences in the four prime maca phenotypes. International Journal of Biomedical Science. 13, 58-73.
Minich, D.M., Ross, K., Frame, J., Fahoum, M., Warner, W., Meissner, H.O., 2024. Not All Maca Is Created Equal: A Review of Colors, Nutrition, Phytochemicals, and Clinical Uses. Nutrients. 16, 530. https://doi.org/10.3390/nu16040530.
Mujica, A., Andrade, N.J.P., Sørensen, M., 2025. Chapter 14 - Traditional uses, processes, and markets: the case of maca (Lepidium meyenii Walp.), In: Cereda, M.P., Vilpoux, O.F. (Eds.), Traditional Starch Food Products. Academic Press, pp. 293-311. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-90844-3.00006-8.
Ochoa, C., 2001. Maca (Lepidium meyeniiwalp.; Brassicaceae): A nutritious root crop of the central andes. Economic Botany. 55, 344-345. https://doi.org/10.1007/BF02866557.
Pino-Figueroa, A., Nguyen, D., Maher, T.J., 2010. Neuroprotective effects of Lepidium meyenii(Maca). Annals of the New York Academy of Sciences. 1199, 77-85. https://doi.org/10.1111/j.1749-6632.2009.05174.x.
Purnomo, K.A., Korinek, M., Tsai, Y.-H., Hu, H.-C., Wang, Y.-H., Backlund, A., Hwang, T.-L., Chen, B.-H., Wang, S.-W., Wu, C.-C., Chang, F.-R., 2021. Decoding Multiple Biofunctions of Maca on Its Anti-allergic, Anti-inflammatory, Anti-thrombotic, and Pro-angiogenic Activities. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 69, 11856-11866. https://doi.org/10.1021/acs.jafc.1c03485.
Quandt, P., Puga, M., 2016. Manic episode secondary to maca. European Psychiatry. 33, S339. https://doi.org/10.1016/j.eurpsy.2016.01.1188.
Siwek, M., Woroń, J., Wrzosek, A., Gupało, J., Chrobak, A.A., 2023. Harder, better, faster, stronger? Retrospective chart review of adverse events of interactions between adaptogens and antidepressant drugs. Frontiers in Pharmacology. 14. https://doi.org/10.3389/fphar.2023.1271776.
Smith, S.J., Lopresti, A.L., Teo, S.Y.M., Fairchild, T.J., 2021. Examining the Effects of Herbs on Testosterone Concentrations in Men: A Systematic Review. Advances in Nutrition. 12, 744-765. https://doi.org/10.1093/advances/nmaa134.
Srikugan, L., Sankaralingam, A., McGowan, B., 2011. First case report of testosterone assay-interference in a female taking maca (Lepidium meyenii). BMJ Case Reports. 2011, bcr0120113781. https://doi.org/10.1136/bcr.01.2011.3781.
Tóth-Mészáros, A., Garmaa, G., Hegyi, P., Bánvölgyi, A., Fenyves, B., Fehérvári, P., Harnos, A., Gergő, D., Nguyen Do To, U., Csupor, D., 2023. The effect of adaptogenic plants on stress: A systematic review and meta-analysis. Journal of Functional Foods. 108, 105695. https://doi.org/10.1016/j.jff.2023.105695.
Ulloa del Carpio, N., Alvarado-Corella, D., Quiñones-Laveriano, D.M., Araya-Sibaja, A., Vega-Baudrit, J., Monagas-Juan, M., Navarro-Hoyos, M., Villar-López, M., 2024. Exploring the chemical and pharmacological variability of Lepidium meyenii: a comprehensive review of the effects of maca. Frontiers in Pharmacology. 15, 1360422. https://doi.org/10.3389/fphar.2024.1360422.
Valentová, K., Buckiová, D., Křen, V., Pěknicová, J., Ulrichová, J., Šimánek, V., 2006. The in vitro biological activity of Lepidium meyenii extracts. Cell Biology and Toxicology. 22, 91-99. https://doi.org/10.1007/s10565-006-0033-0.
Wu, Z.-W., Peng, X.-R., Liu, X.-C., Wen, L., Tao, X.-Y., Al-Romaima, A., Wu, M.-Y., Qiu, M.-H., 2024. The structures of two polysaccharides from Lepidium meyenii and their immunomodulatory effects via activating NF-κB signaling pathway. International Journal of Biological Macromolecules. 269, 131761. https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2024.131761.
Xiao, A., He, H.-Y., Chen, Q., Ma, S.-W., 2017. Drug-induced Liver Injury Due to Lepidium meyenii(Maca) Medicinal Liquor. Chinese Medical Journal. 130, 3005-3006. https://doi.org/10.4103/0366-6999.220314.
Yu, Z., Jin, W., Dong, X., Ao, M., Liu, H., Yu, L., 2020. Safety evaluation and protective effects of ethanolic extract from maca (Lepidium meyenii Walp.) against corticosterone and H2O2 induced neurotoxicity. Regulatory Toxicology and Pharmacology. 111, 104570. https://doi.org/10.1016/j.yrtph.2019.104570.
Yu, Z., Li, D., Zhai, S., Xu, H., Liu, H., Ao, M., Zhao, C., Jin, W., Yu, L., 2021. Neuroprotective effects of macamide from maca (Lepidium meyenii Walp.) on corticosterone-induced hippocampal impairments through its anti-inflammatory, neurotrophic, and synaptic protection properties. Food & Function. 12, 9211-9228. https://doi.org/10.1039/D1FO01720A.
Zhang, L., Zhao, Q., Wang, L., Zhao, M., Zhao, B., 2017. Protective effect of polysaccharide from maca (Lepidium meyenii) on Hep-G2 cells and alcoholic liver oxidative injury in mice. International Journal of Biological Macromolecules. 99, 63-70. https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2017.01.125.